Engelliler Entegre Yüksekokulu ESKİŞEHİR'DE bulunan okul özel yetenek sınavı ile Grafik Sanatları ve Seramik Sanatları lisans programlarına, ÖSS puanı ile Bilgisayar Operatörlüğü ve Yapı Ressamlığı önlisans programlarına öğrenci alıyor. Bilgisayar Operatörlüğü ve Yapı Ressamlığı önlisans programları ile ilgili 2008 Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzundaki özel koşullar şöyle: Bu programları tercih edeceklerin her iki kulakta sensorineural işitme kaybı olduğuna ve iyi işiten kulakta en az 50 desibel işitme kaybı olduğuna dair sağlık kurulu raporu bulunmalıdır. Bu programa yerleşebilmek için ÖSS-SAY-1, ÖSSSÖZ-1, ÖSS-EA-1 puanlarının en az birinden 130 ve daha yukarı puan almış olmaları gerekmektedir. Bir yıl süre ile Türkçe hazırlık sınıfı programı uygulanır. Türkçe yeterlilik sınavını başaranlar doğrudan birinci sınıfa alınırlar. Hazırlık sınıfında başarısız olan öğrencilerin ilişikleri kesilmeden birinci sınıfa kayıtları yapılır, ancak bu öğrencilerin mezun oluncaya kadar yeterlik sınavında başarılı olmaları gerekir. Üniversitece öngörülen başarı koşullarını sağlayan ve maddi durumunun yetersiz olduğu her yıl yapılacak belirleme ile saptanan örgün programlara kayıtlı öğrencilere kitap, kırtasiye, beslenme ve barınma yardımı yapılacaktır. Bu yardım, 2008 2009 öğretim yılında güz ve bahar dönemi için 500'er TL olmak üzere toplam 1 000 TL olarak belirlenmiştir.
Biliyorsunuz, İKU ArGe Merkezi olarak yıllardır ÖSYM'nin üniversiteler ile paylaştığı ham ÖSYS verilerini inceleyerek siz üniversite adaylarının kullanımına sunuyoruz. Bu incelemelerimiz sırasında çok ufak bir kitleyi, belki de işlerimizin yoğunluğu nedeni ile detaylı olarak incelemiyoruz.
Oysa bu kitle, umudu, sevinci ve imkânsız gibi görünen birçok başarı hikayesini içinde barındırıyor. 2008 ÖSS'de 167si lisans ve 119'u önlisans olmak üzere "üniversiteli" olan toplam 285 engelli öğrenciden bahsediyoruz. Bu öğrenciler ÖSYM'nin bedensel engelli adaylara sağladığı olanakları kullanarak pek çok adayın hayallerini süsleyen bölümlere yerleşmişler. Bu örnek gençler sadece engelliler için değil, belki de daha çok engelli olmayan kişiler için örnek bir model oluşturuyor.
Bu yazımızda, 2008 ÖSYS'de, özürlü kontenjanından (maalesef ÖSYM'nin veri tabanında bu şekilde ifade ediliyor) üniversitelere yerleşenlerle ilgili detaylı bilgilere yer veriyoruz.
ÖSS'DE AVANTAJLAR
Öncelikle bedensel engelli adaylar için ÖSS sürecinde geçerli olan kural ve fırsatları sıralayarak başlayalım. Bedensel özelliklerinde ağır derecede ve sürekli olarak işlev kaybı veya bozukluğu (örneğin, bütün düzeltmelere rağmen görme veya işitme gücünde tam ya da önemli ölçüde eksiklik) olması nedeniyle eğitim-öğretim hizmetlerinden yeterince yararlanamayan adayların YERLEŞİLEN BÖLÜMLER PUAN TURU YERLEŞEN DİL 3 İngilizce Öğretmenliği 2 Almanca Öğretmenliği 1 EŞİT AĞIRLIK 1 8 Muhasebe ve Finansman Oğ. 3 Okul Öncesi Öğretmenliği 2 Sigortacılık 1 Uluslararası Ticaret 1 Yönetim Bilişim Sistemleri 1 EŞİT AĞIRLIK 2 49 Hukuk 7 Kamu Yönetimi 6 Psikoloji 6 İktisat 4 İşletme 4 Uluslararası İlişkiler 4 Sosyoloji 3 Maliye 2 Siyaset Bilimi ve Uluslararası İliş. 2 Sosyal Hizmet 2 Antropoloji Arkeoloji Bankacılık Bilgi ve Belge Yönetimi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İliş.
Ekonometri Rehberlik ve Psi. Danışmanlık Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Uluslararası İlişkiler ve AB SAYISAL 1 Bilgisayar Sistemleri Öğ.
Bilgisayar ve Öğretim Tek. Öğ.
Kimya Öğretmenliği Mobilya ve Dekorasyon Öğ.
SAYISAL 2 37 Bilgisayar Mühendisliği 5 Ziraat Mühendisliği 5 Fizik 3 Endüstri Mühendisliği 2 Fen Bilgisi Öğretmenliği 2 İnşaat Mühendisliği 2 Maden Mühendisliği 2 Orman Mühendisliği 2 Tıp 2 Balıkçılık Teknolojisi Müh.
Biyomedikal Mühendisliği Çevre Mühendisliği Eczacılık Elektrik-Elektronik Müh.
İlköğretim Matematik Öğ.
İstatistik Jeoloji Mühendisliği Matematik Mimarlık Sayısal Programlar (Mühendislik) Tekstil Mühendisliği SÖZEL 1 6 İlahiyat 6 SÖZEL 2 60 Türkçe Öğretmenliği 16 Tarih 12 Türk Dili ve Edebiyatı 11 Sosyal Bilgiler Öğ. 5 Halkla İlişkiler ve Tanıtım 2 İletişim Tasarımı 2 Radyo, Sinema ve Televizyon 2 Tarih Öğretmenliği 2 Türk Halkbilimi ' 2 Arkeoloji ve Sanat Tarihi Dünya Dinleri Halkla İlişkiler Medya ve İletişim Sistemleri Sanat Tarihi Türk Dili ve Edebiyatı Öğ.
YERLEŞİLEN ÜNİVERSİT ELER ÜNİVERSİTE YERLE ŞEN DEVLET ÜNİVERSİTELERİ 140 GAZİ ÜNİVERSİTESİ 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 8 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 7 EGE ÜNİVERSİTESİ 6 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 6 MARMARA ÜNİVERSİTESİ 6 ANKARA ÜNİVERSİTESİ 5 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 5 BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ 4 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 4 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 4 ONDOKUZ MAYIS ÜNİ. 4 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ 4 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 4 CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ 3 CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ 3 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 3 FIRAT ÜNİVERSİTESİ 3 GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ 3 KARADENİZ TEKNİK ÜNİ. 3 KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ 3 NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ 3 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 2 Ç.KALE ONSEKİZ MART ÜNİ. 2 DİCLE ÜNİVERSİTESİ 2 GİRESUN ÜNİVERSİTESİ 2 HİTİT ÜNİVERSİTESİ 2 K.MARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİ. 2 KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ 2 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİ. 2 UŞAK ÜNİVERSİTESİ 2 ADNAN MENDERES ÜNİ. AFYON KOCATEPE ÜNİ. BAYBURT ÜNİVERSİTESİ BİLECİK ÜNİVERSİTESİ DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ DÜZCE ÜNİVERSİTESİ ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİ. İĞDIR ÜNİVERSİTESİ İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ KARABÜK ÜNİVERSİTESİ KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ MEHMET AKİF ERSOY ÜNİ. MERSİN ÜNİVERSİTESİ MUSTAFA KEMAL ÜNİ. NİĞDE ÜNİVERSİTESİ ORDU ÜNİVERSİTESİ PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ RİZE ÜNİVERSİTESİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİ. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Z. KARAELMAS ÜNİ. VAKIF ÜNİVERSİTELERİ 25 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ 6 İZMİR EKONOMİ ÜNİ. 3 BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ 2 HALİÇ ÜNİVERSİTESİ 2 İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ 2 İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİ. 2 İZMİR ÜNİVERSİTESİ 2 ATILIM ÜNİVERSİTESİ BEYKENT ÜNİVERSİTESİ BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KADİR HAS ÜNİVERSİTESİ OKAN ÜNİVERSİTESİ TOBB EKONOMİ VE TEK. ÜNİ. KKTC ÜNİVERSİTELERİ DOĞU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ YABANCI ÜNİVERSİTELER AZERBAYCAN TEKNİK ÜNİ. ENG ELLİ KOIİ1B JJANINA YERLE >ENLER KAÇ İNCİ TERCİH LERİNE YERLEŞ TİLER ?
TERCİH SIRASI YERLEŞEN 1 52 2 17 3 15 4 15 5 13 6 5 7 7 8 7 9 6 10 2 11 2 12 3 13 3 14 3 15 2 16 1 17 3 18 3 19 1 20 2 21 1 22 2 24 2 TOPLAM 167 rcihpilotu@aksam.com.tr seçme ve yerleştirme işlemleri, ÖSYM Yürütme Kurulu'nun saptayacağı bir yöntemle, engel türü, engel derecesi, puanları ve tercihleri göz önünde bulundurularak yapılıyor. Söz konusu yöntemin detayları ÖSYM tarafından şimdiye kadar kamuoyu ile hiç paylaşılmadı ancak elimizdeki istatistikler engelli adaylara ek bir puan avantajı sağlandığını gösteriyor. Örnek vermek gerekirse 2008 ÖSS'de Uludağ Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü'ne genel kontenjandan giren en düşük puanlı adayın Y-ÖSS puanı 299,776 iken engelli kontenjanından yerleşen adayın puanı 292, 327 olmuş.
Bedensel engelli adaylar bir üniversite veya devlet hastanesinden alacakları sağlık kurulu raporu ile kimlik bilgilerinin yer aldığı, engellerine ilişkin özgeçmişlerini ayrıntılı olarak anlatan bir dilekçeyi, ÖSS'ye bavururken ÖSYS Aday Bilgi Formuna CİNSİYET DAĞILIMI II ALAN DAĞILIMI eklemek durumundalar. Başvurma işlemleri bittikten sonra engelli duruma gelen adayların, raporlarını bir dilekçe ekinde hemen ÖSYM'ye göndermeleri gerekiyor.
Bu raporlarda belirtilen engel dereceleri, öncelikle ÖSYM'nin görevlendireceği kurullarca inceleniyor. Adayların engelleri yüzünden ayrı bir seçme ve yerleştirme işlemine tabi tutulup tutulmayacakları bu incelemelerin sonuçlarına göre belirleniyor.
Daha önceki yıllarda engelli olarak ÖSYS'ye başvuran ve raporları kabul edilen adaylar, engel durumlarında bir değişiklik olmasa da bu durumlarını belirten bir dilekçeyi ve eski raporlarının bir fotokopisini ÖSS'ye başvururken her sene ÖSYS Aday Bilgi Formuna eklemek zorundalar. Raporları ÖSYM'ye ulaşan ve kabul edilen adaylar, ayrı salonlarda sınava alınıyorlar, gerekli ve uygun görülmesi durumunda kendilerine okuyucu/işaretleyici (yardımcı) veriliyor. Bu adayların ÖSS'ye Giriş ve Kimlik Belgesinde "Engelli Salonu" yazılı oluyor. ÖSYM'nin yetkili kurullarınca raporları kabul edilmeyen adaylar ÖSYS'ye başvuran diğer adaylar gibi işlem görüyorlar. Görme engelli adaylar sınava, kendilerinin kullanabilecekleri, özel hesap makineleri getirebiliyorlar.
AĞIRLIK SÖZEL BÖLÜMLERDE 2008 ÖSYS verilerine göre 167 engelli adayın lisans programlarına, 121 adayın ise önlisans (MYO) programarına engelli kontenjanından yerleştiği görülüyor. İstatistik analizlerimizi (yer darlığı nedeni ile) CİNSİYET YERLEŞEN Erkek Bayan TOPLAM 107 60 167 KATSAYI YERLEŞEN Alan Dışı 3 Alan İçi 148 Ek Puan 16 TOPLAM 167 ENGELLİ KONTEJNANINA YERLİ EŞENLER NE TUR LİSELERDEN MEZU N?
LİSE TÜRÜ YERLEŞEN Lise 83 Lise, Özel Lise (Y.D.A.) 31 Anadolu Lisesi 15 Açıköğretim Lisesi - Lise Programı 8 Yabancı Dille Öğretim Yapan Özel Lise 6 Anadolu Öğretmen Lisesi 4 İmam Hatip Lisesi 3 Anadolu İmam Hatip Lisesi 2 Çok Programlı Lise - Lise Programı 2 Meslek Lisesi (Kız Teknik) 2 Ortopedik Özürlüler Meslek Lisesi 2 Anadolu Meslek Lisesi 1 Anadolu Ticaret Meslek Lisesi 1 Çok Prog. Lise - Lise Programı (Y.D.A.) 1 Endüstri Meslek Lisesi 1 İmam Hatip Lisesi (Y.D.A.) 1 Özel Akşam Lisesi 1 Özel Fen Lisesi 1 Özel Lise 1 Ticaret Meslek Lisesi 1 TOPLAM 167 Rüya gibi
başarı
öyküleri
ENGELLİ adaylar arasında özellikle ikisinin çok dikkat çekici bir başarıya imza attığı anlaşılıyor. Bunlardan ilki Antalya Kumluca Anadolu Lisesi'nden 2008'de mezun olarak 0.8 AOBP'li Y-ÖSS EA2 puanına göre Türkiye 23. olan engelli bir aday. Bu aday TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi (Üstün Başarı Burslu) İşletme Bölümü'ne yerleşmiş. İkinci başarı öyküsü , 2008'de İstanbul Eminönü Vefa Lisesi'nin sosyal bilimler alanından mezun olan ve 0.8 AOBP'li Y-ÖSS SÖZ2 puanına göre Türkiye'de 24. olmuş engelli aday. Bu aday da, yine bir çok üniversite adayının hayalini süsleyen Boğaziçi Üniversitesi'nin Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü'ne yerleşmiş. Bu iki aday dışında Hacettepe Üniversitesi'nde tıp fakültesine girmeyi başarmış diğer iki engelli adaya da dikkat çekmek gerekiyor.
sadece lisans programlarına odaklanacağız.
Dikkatimizi çeken ilk bulgu, engelli adayların çoğunlukla SÖZ2 puan türü ile öğrenci alan bölümlere yerleşmiş olması (60).
SÖZ-2'yi EA-2 puanı ile öğrenci alan bölümler izliyor (49). 167 engelli aday arasında erkeklerin bayanlara göre çok olması bir diğer ilgi çekici bulgu.
Engelli adayların 140'ının devlet, 25'inin vakıf, birinin KKTC ve birinin yurtdışı üniversitelere yerleştiği, bunların yaklaşık %40'ının bulundukları ildeki üniversiteye yerleştikleri, %60'ının okumak için hiç bir engel tanımayarak ailelerinin yanından ayrılmayı göze aldıkları, yaptığımız detaylı analizin bazı diğer çıktıları.
EA-2'DE HUKUK, SÖZ-2 'DE TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ
2008'de en çok engelli adayın yerleştiği devlet üniversiteleri Gazi (9), İstanbul (8) ve Uludağ Üniversiteleri (7) olmuş. Vakıf üniversiteleri arasmda Başkent Üniversitesi 6 engelli aday ile önde gözüküyor. Bölüm bazında dağılıma gelindiğinde, SÖZ-2 puan türünde Türkçe Öğretmenliği ve Tarih, EA-2'de Hukuk, Kamu Yönetimi ve Psikoloji bölümlerinin, SAY2 puan türünde ise Bilgisayar ve Ziraat Mühendisliği bölümlerininin öne çıktığını görüyoruz. Tercih dağılımına baktığımızda, engelli adayların çok bilinçli tercihler yaptıkları anlaşılıyor. Bu adayların 52'sinin birinci tercihine yerleşmiş olması bunun açık bir göstergesi (%31). Türkiye genelinde, lisans programlarına yerleşen tüm adaylarda bu oran %12 civarında.
SORU-CEVAP ENGE LLİ KONTEJANIN DAN ÖĞRENCİ YERLEŞEN BÖL ÜMLER İN TABAN PUANLARI I PUAN BÖLÜM ÜNİVERSİTE YERLEŞEN EN DÜŞÜK ENGELLİ EN TURU PUAN DUŞUK PUAN EA2 Antropoloji CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ 1 282,009 260,094 EA2 Arkeoloji SELÇUK ÜNİVERSİTESİ (İkinci Öğretim) 1 273,45 272,662 EA2 Bankacılık BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ 1 256,609 245,98 EA2 Bilgi ve Belge Yönetimi HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 1 300,183 305,75 EA2 Çalışma Eko. ve Endüstri İliş. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 1 299,776 292,327 EA2 Ekonometri KTÜ (İkinci Öğretim) 1 292,37 283,661 EA2 Hukuk ANKARA ÜNİVERSİTESİ 1 343,811 322,873 EA2 Hukuk DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 1 332,448 321,139 EA2 Hukuk ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 1 330,558 322,788 EA2 Hukuk DİCLE ÜNİVERSİTESİ 1 326,967 318,361 EA2 Hukuk KIRIKKALE ÜNİV. (İkinci Öğretim) 1 326,78 307,487 EA2 Hukuk BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ 1 301,312 288,625 EA2 Hukuk İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ 1 287,179 309,321 Tam liste için www.dogrutercih.con n EN GELLİ KG NTENJAIS INAYER LEŞENLERİN B> \ŞARI SIRi \LARI EN Yi JKSEK BAŞ> \RI SIRALAR I EN Di JŞÜK BAŞAR SIRALARI PUAN TÜRÜ Alan Dışı Alan İçi Ek Puan PUAN TÜRÜ Alan Dışı Alan İçi Ek Puan SÖZEL 1 3.120 SÖZEL 1 27.816 SAYISAL 1 103.459 856 SAYISAL 1 103.459 58.525 EŞİT AĞIRLIK 1 634.026 108.621 7.771 EŞİT AĞIRLIK 1 634.026 191.277 32.458 DİL 4.806 1.439 DİL 16.231 1.439 SÖZEL 2 574.721 123 3.794 SÖZEL 2 615.917 447.510 3.794 SAYISAL 2 1.933 SAYISAL 2 344.076 EŞİT AĞIRLIK 2 23 EŞİT AĞIRLIK 2 507.247 İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ AR-GE MERKEZİ VE AKŞAM İŞBİRLİĞİ İLE HAZIRLANMAKTADIR
¦ Ben inşaat mühendisliği bölümüne 2008'de yerleştim. Şu anda İngilizce hazırlık sınıfı okuyorum. Seneye açıköğretim işletme'ye girmek için 2009 ÖSS'ye girmem gerekiyor mu? Bir de açıköğretimde acaba hem işletme hem iktisat birlikte okuyabilir miyim ?
İlgili mevzuat gereği, örgün lisans yükseköğretim programlarına kayıtlı öğrenciler, ÖSS'ye girmeden açıköğretimin kontenjansız lisans programlarına kayıt yaptırabilirler. Bunun için yapmanız gereken Açıköğretim Fakültesi internet sitesini takip etmek ve belirtilen tarihlerde, gerekli evraklar ile açıköğretim bürosuna başvurmanızdır.
Unutmamanız gereken önemli bir detay, ikinci üniversite olarak açıköğretime kayıt yaptırmanız durumunda iki kat harç ödemeniz gerektiğidir (açıköğretim için). İkinci sorunuzun cevabı ise hayırdır. Yani aynı anda birden çok açıköğretim programını, ikinci üniversite olarak okuyamazsınız.
¦ Ben düz liseden 2003'te mezun oldum. Sözel öğrencisiyim. Bir işte çalışıyorum ve ancak açıköğretim okuyabilirim. Acaba açıköğretim Okul Öncesi Öğretmenliği'ne girebilir miyim?
Kaç net yapmalıyım?
Açıköğretim Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü'ne sadece kız meslek liselerinin Çocuk Gelişimi, Çocuk Gelişimi ve Bakımı ile Çocuk Gelişimi ve Eğitimi alanından mezun olanlar yerleşebiliyor. Genel lise grubu mezunları ve meslek liselerinin diğer alanlarından mezunlar yerleşemiyor. Maalesef bu konuda şansınız yok.
¦ Bu sene Makine Mühendisliği'nden mezun olacağım. ÖSS'ye de giriyorum.
Acaba bir bölüm kazanırsam, askerlikten sorun yaşar mıyım?
Evet, yaşarsınız. Dört yıl ve daha fazla süreli bir yükseköğretim programını bitirmiş olanlardan askerliğini yapmamış olanların yeni bir önlisans veya lisans programı okumaları mümkün değildir.
¦ Ben 2007'de okul birincisi olarak liseden mezun oldum. Bu sene sınava yine gireceğim. Okul birinciliği kontenjanından faydalanabilir miyim? Acaba okul puanım yine 100 gelir mi?
Okul birincileri, okul birinciliği kontenjanlarından sadece liseden mezun oldukları sene faydalanabilirler. Bu nedenle, bu sene okul birinciliği kontenjanlarından faydalanmanız mümkün değildir. Ancak liseden birinci olarak mezun olmanızdan dolayı 100 olan AOBP'niz, bu seneki ÖSS'de yine 100 olarak dikkate alınacaktır.
TERCİH PİLOTU YANITLIYOR Burak Kılanç yönetiminde www.dogrutercih.com ekibi, her hafta üniversite adaylarına yol gösterecek.
SORULARINIZ İÇİN: tercihpilotu@aksam.com.tr